Opstellingen

Een opstelling gebruik je wanneer je op andere manier naar een vraag wilt kijken. Dit is vaak effectief als je niet verder komt met je vraag of wanneer je snel tot de kern wilt doordringen. Een opstelling is overigens een toepassing van systemisch werk.

Meer informatie over:

Historie systemisch werk (familie- en organisatieopstellingen)

Systemisch werk is ontwikkeld door Bert Hellinger. Vanuit de therapeutische hoek geïnspireerd, door anderen uit het vak (o.a. Virginia Satir) is hij tot zijn manier van kijken gekomen naar persoonlijke vraagstukken. In eerste instantie betrof dat het familiesysteem van zijn cliënt en later heeft hij deze manier van kijken ook toegepast op organisaties. Aangezien familiesystemen zijn voorkeur hadden heeft hij zich daar verder op gericht en zijn anderen (Gunthard Weber in Duitsland en Jan Jacob Stam in Nederland) zich gaan verdiepen in systemisch werk en organisaties.

NB: Systemisch werk is overigens niet hetzelfde als systeemtherapie, wat ook wel bekend staat als relatie- en gezinstherapie. De focus ligt hier met name op de interactie en communicatie.

Zienswijze systemisch werk  

Hellinger kijkt naar problemen en vragen in termen van systemen en grotere gehelen. Iets staat niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van een groter geheel. Hij heeft ontdekt dat die systemen, o.a. een familie- of een organisatiesysteem, zich gedragen volgens bepaalde regels, door Hellinger wetten genoemd. Deze wetten zijn:

  • Binding: iedereen heeft recht op een plek en het is belangrijk dat iedereen die tot het systeem behoort gezien wordt.
  • Volgorde: in familiesystemen is het zo dat degene die eerder geboren is of zou worden voorgaat op degenen die later geboren zijn of zouden worden. In organisaties is er geen natuurlijke ordening zoals in families, maar is het belangrijk te kijken naar de mate waarin iemand bijdraagt aan de organisatie of verantwoordelijkheid draagt.
  • Balans in geven en nemen: het geven en nemen moet in balans zijn als dat niet het geval is zullen degenen die deel uitmaken van het systeem er onbewust voor zorgen dat de balans weer rechtgetrokken wordt.

Voor organisaties is er nog een 4e wet:

  • Organisaties willen hun bestemming bereiken. Het hebben en bereiken van een bestemming is van wezenlijk belang voor een organisatie. Dit geeft een reden van bestaan en geeft aanleiding tot interactie om doelen te bereiken. Soms is het zo dat een bestemming niet bereikt kan worden of bereikt is. Dit heeft veel gevolgen voor de energie in de organisatie.

    Problemen ziet Hellinger als een aanwijzing dat iets in het systeem aan de hand is, in het grotere geheel dus. Bijvoorbeeld wanneer de juiste ordening ontbreekt in een familie of organisatie, ontstaat de situatie dat mensen of medewerkers zich groter of kleiner gedragen dan zij in werkelijkheid zijn. Dit gedrag geeft aanleiding om te kijken naar de ordening en wat de juiste ordening is. Op deze wijze kan een moeder weer de plaats van de moeder innemen en heeft de leidinggevende weer zijn positie als leidinggevende terug. Het systeem is dan weer in balans. Als het systeem in balans is kan de energie weer stromen.

Wat is een opstelling?  

Hellinger maakte gebruik van opstellingen om inzicht te krijgen wat er in het systeem aan de hand is. Bij een opstelling geef je een innerlijk beeld weer in de ruimte. Het beeld weergeven kun je onder andere doen door mensen op gevoel in de ruimte te plaatsen, die representant staan voor iets of iemand, of door poppetjes op een tafel te plaatsen. Door het innerlijk beeld in de ruimte te plaatsen wordt zichtbaar welke wet in het geding is en welk ineffectief patroon is ontstaan. Deze patronen worden vooral zichtbaar door veranderingen aan te brengen in wie waar staat, elementen toe te voegen of juist weg te halen en daarnaast representanten te bevragen op wat zij waarnemen en ervaren.

Als helder is wat er speelt, kun je nog een volgende stap zetten, namelijk kijken naar wat een versterkende stap is voor het systeem. Ook hier kun je verplaatsen, toevoegen of weghalen. Daarnaast kun je gebruik maken van uitspreken van zinnen door de representanten om iets te verhelderen of bijvoorbeeld blijk van erkenning te geven aan het systeem.

Een opstelling levert overigens nooit pasklare antwoorden op, maar is een gerichte manier om zinvolle inzichten te vergaren. Het grootste effect vindt op een onbewust niveau plaats en heeft vaak ook tijd nodig om zijn uitwerking te hebben.

Er zijn inmiddels vele soorten opstellingen ontwikkelt. Talentopstellingen zijn daar een van.

Talentopstelling  

Talentopstellingen gaan over eigen talenten in verbinding met de persoonlijke missie. Je zet dit dan ook in bij vragen als:

  • Welke richting moet ik op met mijn carrière of mijn bedrijf?
  • Waar ben ik nu echt goed in? Wat zijn van nature mijn talenten?
  • Er zijn zoveel dingen die ik kan, wat nu?
  • Wat is mijn potentieel? Hoe kan ik mijn potentieel benutten?
  • Ik loop vast in mijn werk. Hoe spelen mijn talenten hier een rol? Zet ik ze wel in?

Vaak ontstaan deze vragen vanuit het gevoel dat iets niet helemaal klopt, dat je voelt dat je niet helemaal op je plek zit of voelt dat je meer in je mars hebt dan je op dit moment laat zien. Ook kan het ervaren van onrust of steeds maar iets anders willen doen een aanleiding zijn om naar je persoonlijke missie en talenten te gaan kijken.

Door middel van een opstelling krijg je snel een diepgaand inzicht in wat er speelt voor jou. Of je inderdaad je talenten gebruikt, of ze in lijn liggen met je persoonlijke missie en of talenten en doelen op elkaar zijn afgestemd. Deze inzichten geven de aanzet om eruit te halen wat er in zit voor jou!